Hızlı özet
- Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra 14 gün içinde ücretsiz cayma hakkınız vardır;
- 12 aydan uzun süreli veya belirsiz süreli sözleşmelerde cayma bedeli alınması yasaktır;
- 12 aydan kısa taahhütlü sözleşmelerde cayma bedeli sözleşmedeki şartlara göre uygulanabilir;
- Cayma bedeli, kullanılan indirim ve hediyelerin toplamını aşamaz (Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği md. 16);
- Cayma bildirimi telefon (kayıtlı görüşme), e-posta, taahhütlü posta veya KEP üzerinden yapılır.
Cayma bedeli nedir?
Cayma bedeli, taahhütlü bir sözleşmenin süresi sona ermeden tüketici tarafından feshedildiğinde tedarikçinin talep edebildiği bedeldir. Tedarikçilerin amacı, sözleşme süresince tüketiciye sağladıkları indirim ve hediyelerin maliyetini telafi etmektir.
Yasal çerçeve
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun — abonelik sözleşmelerinde tüketici haklarını düzenler;
- Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği — 29246 sayılı Resmi Gazete; cayma bedeli sınırları;
- EPDK Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği — elektrik sektörüne özel tüketici hakları.
Sözleşme tipi vs cayma bedeli
| Sözleşme tipi | 14 gün cayma hakkı | 14 gün sonrası cayma bedeli |
|---|---|---|
| Belirsiz süreli | Var (her zaman ücretsiz) | Alınamaz |
| 12 aydan uzun süreli | Var | Alınamaz (Kanun md. 52/4) |
| 12 aydan kısa taahhütlü | Var | Sözleşmedeki şartlara göre uygulanabilir |
| Tam 12 ay (sınır) | Var | Tartışmalı; sözleşmeye dikkat |
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun'un 52/4 maddesi hükmü:
"Süresi belirsiz ya da 1 yıldan daha uzun süreli sözleşmeler, cayma bedeli olmaksızın feshedilebilir."
Cayma bedeli nasıl hesaplanır?
Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği'nin 16. maddesi cayma bedelinin üst sınırını belirler:
Cayma bedeli, tüketiciye sözleşme süresince sağlanan indirim ve hediyelerin toplam tutarını aşamaz.
Hesaplama formülü
- Aylık tasarruf: Standart tarife birim fiyatı − sözleşme indirimli birim fiyat × aylık tüketim;
- Toplam tasarruf: Aylık tasarruf × geçen ay sayısı;
- Cayma bedeli ≤ Toplam tasarruf + Hediye değeri.
Örnek hesap
Bir abone 12 aylık taahhütlü sözleşme imzalamış, aylık 400 kWh tüketmiş ve aktif enerjide %15 indirim almıştır. Sözleşmenin 4. ayında çıkmak istiyor:
- Aktif enerji standart fiyat: 3,50 TL/kWh; indirimli: 2,98 TL/kWh;
- Aylık tasarruf: 400 × 0,52 = 208 TL;
- 4 ay toplam tasarruf: 208 × 4 = 832 TL;
- Sözleşme imzasında 200 TL hediye çeki verilmiş;
- Maksimum cayma bedeli: 832 + 200 = 1.032 TL.
Tedarikçi bu tutarın altında bir cayma bedeli talep edebilir; üstüne çıkamaz. Sözleşmedeki cayma bedeli formülü tüketici lehine uyarlanmışsa daha düşük bir tutar uygulanır.
Cayma bildirimi nasıl yapılır?
Cayma bildirimi şekli mesken ve ticari aboneler için farklıdır.
Mesken aboneleri
- Telefon — kayıt edilen müşteri hizmetleri görüşmesi;
- E-posta — tedarikçinin müşteri hizmetleri adresine;
- Yazılı dilekçe — taahhütlü posta ile;
- KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) — tedarikçinin KEP adresine;
- Mobil uygulama veya online portal — bazı tedarikçilerde mevcuttur.
Ticari aboneler
Ticarethane ve sanayi aboneleri için cayma bildirimi noter, telgraf veya KEP üzerinden yapılır. Sözleşmede yer alan iletişim adresine bildirilmesi delil oluşturma açısından önemlidir.
Otomatik yenilenme yasak
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun uyarınca abonelik sözleşmelerinde otomatik yenilenme maddesi uygulanamaz. Süresi sona eren sözleşmeniz belirsiz süreliye dönüşür ve cayma bedeli ödemeden istediğiniz an çıkabilirsiniz; tedarikçi yeni bir taahhütlü sözleşme önerirse, kabul etme zorunluluğunuz yoktur.
Cayma bedelinden kaçınmak için stratejiler
1. Belirsiz süreli sözleşme tercih edin
Tedarikçilerin sunduğu kampanyalı tarifeler genellikle 12 ay taahhüt gerektirir; ancak bazı tedarikçiler belirsiz süreli seçenek sunar. Belirsiz süreli sözleşmelerde cayma bedeli yasal olarak alınamaz; istediğiniz an ücretsiz çıkabilirsiniz. İndirim oranı taahhütlü sözleşmeden bir miktar düşük olabilir.
2. 12 aydan uzun süreli sözleşme imzalayın
24 ay veya 36 aylık sözleşmeler de mevzuat kapsamında cayma bedelinden muaftır. Birim fiyat avantajı taahhütlü kısa sözleşmelere yakın olabilir.
3. 14 gün cayma süresinin son saatine kadar zaman tanıyın
Sözleşme imzaladıktan sonra ilk 14 gün içinde her sözleşmeden ücretsiz cayma hakkınız vardır. Sözleşme şartlarını detaylı incelemek için bu süreyi kullanın; şüpheniz varsa cayın.
4. Yeni tedarikçinin "cayma bedeli karşılama" kampanyasını sorgulayın
Bazı tedarikçiler, kendisine geçecek müşterilerin eski sözleşmelerinden çıkış cayma bedellerini belli bir limit dahilinde karşılamayı teklif eder. Bu kampanyaları sözleşme öncesi netleştirin; reklam dışında sözleşmede yazılı olduğundan emin olun.
Sık sorulan sorular
Cayma bedelini ödemezsem ne olur?
Cayma bedelini ödemediğinizde tedarikçi alacak tahsil etme sürecini başlatabilir; konu icra dairesine intikal edebilir. Cayma bedeli haklı yargılanırsa borç olarak kayıtlara geçer ve kredi notunuzu etkileyebilir. Tutarın haksız olduğunu düşünüyorsanız, ödemeden önce Tüketici Hakem Heyetine veya tutara göre Tüketici Mahkemesine başvurmalısınız.
Cayma bedelinde KDV var mı?
Cayma bedeli üzerinden KDV alınması Yönetmelik tarafından açıkça düzenlenmemiştir; uygulamada tedarikçilerin bir kısmı KDV uygular, bir kısmı uygulamaz. Net tutarı sözleşmenize ve tedarikçinin uygulamasına göre kontrol edin.
Hediye paketi geri alınabilir mi?
Sözleşme imzasında verilen ürün, kupon veya çekiliş kazancı, cayma sonrası tedarikçi tarafından geri talep edilebilir veya cayma bedeline eklenebilir. Sözleşmenin "hediyeler" maddesinde nasıl muamele edileceği belirtilmelidir.
Tedarikçim cayma bedeli olmadığını söylemişti, neden fatura gelmiş?
Sözlü taahhütler hukuken bağlayıcı değildir. Sözleşmenin "cayma bedeli" maddesinde net olarak "alınmaz" yazılı olmadığı sürece tedarikçi sözleşmedeki standart şartı uygulayabilir. Sözleşme imzalamadan önce ilgili maddeyi yazılı olarak teyit edin.
14 gün cayma hakkı kim için geçerlidir?
14 gün cayma hakkı, mesken ve ticari aboneler için süresi 12 aydan kısa taahhütlü sözleşmelerde geçerlidir. Belirsiz süreli ve 12 aydan uzun süreli sözleşmelerde de uygulanır; bu sözleşmelerde cayma bedeli zaten alınamaz, 14 günlük süre yalnızca bildirim usulü açısından önem taşır.