Hızlı özet
- Reklamlarda görülen indirim oranı tipik olarak aktif enerjinin vergisiz dilimine uygulanır;
- Aktif enerji bir mesken faturasının yaklaşık %50'sini oluşturur — geri kalan dağıtım, vergi ve sabit bedellerdir;
- "Aktif enerjide %15 indirim" net fatura toplamında genellikle %6-8 tasarrufa denk gelir;
- Sabit aylık bedel, dosya masrafı, üyelik ücreti gibi ek kalemler brüt indirimi büyük ölçüde tüketebilir;
- Endeksli tarifeler kısa vadede ucuz görünebilir; PTF veya TÜFE artışıyla aniden pahalılaşabilir.
İndirimler nasıl reklam edilir?
Türkiye'de alternatif tedarikçiler ve görevli tedarik şirketlerinin (GTŞ) ikili anlaşma teklifleri çok çeşitli kampanya yapılarında pazarlanır. En sık karşılaşılan kampanya tipleri:
Yüzde indirim
"Aktif enerjide %15 indirim" en yaygın kampanyadır. İndirim oranı genellikle aktif enerji bedeli üzerine uygulanır; yani dağıtım bedeli, BTV, KDV ve Enerji Fonu gibi kalemler indirim dışındadır.
Sabit fiyat garantisi
"12 ay sabit fiyat" şeklinde sunulan kampanyalar, sözleşme süresi boyunca birim fiyatın değişmeyeceğini taahhüt eder. EPDK ulusal tarifesi her üç ayda bir güncellendiği için sabit fiyat sözleşmeleri ulusal tarifenin düştüğü dönemde dezavantajlı, arttığı dönemde avantajlı hale gelir.
İlk dönem promosyonları
"İlk 3 ay %30 indirim" gibi tekliflerde indirim oranı sözleşmenin ilk birkaç ayında yüksek tutulur, sonrasında standart tarifeye düşer. Yıllık ortalama indirim, ilk dönem oranından çok daha düşüktür.
Hediye ve çekiliş
Sözleşme imzalayana çek, hediye çeki, marka kampanyaları, çekiliş gibi kampanyalar mevcut müşteriyi aktive etmek veya yeni müşteri çekmek için kullanılır. Hediyenin değerini sözleşme süresine bölerek aylık bazda gerçek faydayı hesaplamak gerekir.
Brüt indirim vs net tasarruf farkı
Reklamdaki indirim oranı ile fatura toplamındaki tasarruf oranı çoğu zaman birbirinden çok farklıdır. Bunun nedeni, mesken faturasının kademeli yapısıdır.
Mesken faturasının bileşenleri (yaklaşık)
| Kalem | Yaklaşık pay | İndirime tabi mi? |
|---|---|---|
| Aktif enerji bedeli | ~%50 | Genellikle evet |
| Dağıtım bedeli | ~%25 | Hayır |
| BTV (%5) | ~%3 | Hayır |
| Enerji Fonu (%1) | ~%0,5 | Hayır |
| KDV (%10) | ~%9 | Hayır (orantılı düşer) |
| Diğer (sabit aylık vb.) | ~%12 | Sözleşmeye göre |
Net tasarruf hesabı: örnek
Aylık 350 kWh tüketen bir mesken için faturanın yaklaşık dağılımı:
- Aktif enerji + dağıtım: 1.300 TL;
- BTV, Enerji Fonu, KDV: 200 TL;
- Toplam fatura: 1.500 TL.
Tedarikçi "aktif enerjide %15 indirim" sunuyorsa, indirim yalnızca aktif enerji bedeli (yaklaşık 750 TL) üzerinden uygulanır: 750 × 0,15 = 112,5 TL tasarruf. Bu, toplam faturanın 1.500 TL'si üzerinden yaklaşık %7,5 net tasarrufa denk gelir; reklamdaki %15 değil.
Gizli ücret tuzakları
Reklamda yer almayan ama sözleşmenin yan sayfalarında bulunabilen ek kalemler, brüt indirimin büyük kısmını silebilir.
Sabit aylık bedel
Bazı sözleşmelerde aktif enerji bedelinden ayrı olarak aylık sabit ücret tahakkuk eder (tipik olarak 50-150 TL/ay arası). Düşük tüketimli aboneler (≤240 kWh/ay) için yıllık 600-1.800 TL ek maliyet, brüt indirimin tamamını silebilir.
Üyelik veya dosya masrafı
Sözleşme açılışında tek seferlik veya yıllık periyotla alınan ek ücretlerdir. Genellikle 50-200 TL aralığındadır; sözleşme süresine bölünerek aylık etkisi hesaplanmalıdır.
Endeksli birim fiyat
Endeksli sözleşmelerde birim fiyat PTF (piyasa takas fiyatı), TÜFE veya döviz kuruna bağlı olarak ay içinde değişir. Sözleşme imza günü "ucuz" görünen tarife, üç ay sonra ulusal tarifeden pahalı hale gelebilir. Endeksleme şartı sözleşmenin "ek" sayfalarında küçük puntolarla belirtilir.
Otomatik ödeme zorunluluğu
Bazı kampanyalarda indirimden faydalanmak için otomatik ödeme talimatı vermek zorunludur. Otomatik ödeme yapılmazsa indirim oranı standart tarifeye düşürülür; tüketici farkı sonradan fark eder.
Karşılaştırma yaparken atılacak adımlar
- Yıllık tüketim tablonuzu çıkarın — son 12 fatura kWh ve TL toplamlarını listeleyin;
- GTŞ'deki yıllık fatura toplamınızı baz alın — alternatif teklifin yıllık toplamı bunu mu aşıyor mu?;
- Aktif enerji indirimini net tasarrufa çevirin — brüt oranı yaklaşık 2'ye bölün;
- Sabit aylık bedel ve ek kalemleri yıllık olarak ekleyin — net tasarruftan düşün;
- Endeksleme varsa "PTF + %X" senaryosu çıkarın — son 6 ayın PTF ortalamasıyla simülasyon yapın;
- Hediye ve çekiliş kampanyalarını sözleşme süresine bölün — aylık değer faturadaki tasarrufa eşdeğer mi?
Sık sorulan sorular
İndirim oranı KDV'ye de uygulanır mı?
Doğrudan değil, ancak orantılı olarak. KDV aktif enerji + dağıtım + diğer kalemlerin toplamı üzerinden hesaplanır. Aktif enerji indirimle düştüğünde, KDV matrahı da otomatik olarak küçülür ve hesaplanan KDV tutarı düşer. Ancak indirim yalnızca aktif enerjiye uygulandığı için, KDV oranındaki düşüş net tasarrufu çok az artırır.
Sözleşme süresi sonunda indirim devam eder mi?
Hayır. 12 veya 24 aylık taahhütlü sözleşme süresi sona erdiğinde, indirim koşulları otomatik olarak sona erer. Sözleşme belirsiz süreliye dönüşür ve birim fiyat ulusal tarife ya da tedarikçinin standart tarifesine yükselir. 6502 sayılı Kanun otomatik yenilenmeyi yasaklar; ama yeni bir kampanyaya geçmek için tedarikçinin teklifini değerlendirip elle imzalamanız gerekir.
Mevcut sözleşmemden çıkmak için cayma bedeli öder miyim?
14 günlük yasal cayma süresi içindeyseniz herhangi bir bedel ödemezsiniz. Süre dolduktan sonra 12 aydan kısa taahhütlü sözleşmelerde sözleşmedeki cayma bedeli geçerli olabilir; 12 aydan uzun veya belirsiz süreli sözleşmelerde mevzuat gereği cayma bedeli alınamaz. Detaylar için cayma bedeli rehberini inceleyebilirsiniz.
"%50 indirim" reklamı gerçek olabilir mi?
Aktif enerji bedeli üzerinden %50 indirim teorik olarak mümkündür ancak çok nadirdir. Reklamı dikkatle okuyun: indirim genellikle "ilk 3 ay", "belli kWh dilimine" veya "kampanya kapsamındaki müşterilere" gibi koşullarla sınırlandırılmıştır. Sözleşmenin tamamını okumadan abartı oranlara güvenmeyin.
Fatura tasarruf hesaplayıcılarına güvenebilir miyim?
Hesaplayıcılar genellikle sabit fiyatlı senaryoyu varsayar ve endeksleme, sabit aylık bedel, dosya masrafı gibi kalemleri dahil etmez. Sonuç tahmindir; sözleşme imzalamadan önce kendi yıllık fatura toplamınızı tedarikçinin tüm kalemleriyle karşılaştırın.