Hızlı özet
- Dağıtım şirketi (EDAŞ) şebekenin sahibidir; hat, trafo ve sayaçtan sorumludur ;
- Tedarik şirketi (EPSAŞ) faturayı kesen, sözleşmeyi yapan ve müşteri hizmetleri sunan şirkettir ;
- İki faaliyet 6446 sayılı Kanun ile 1 Ocak 2013'te hukuki olarak ayrılmıştır ;
- Türkiye'de 21 dağıtım bölgesi vardır ve her birinde bir EDAŞ + bir görevli tedarik şirketi (GTŞ) bulunur ;
- Arıza ve kesinti için 186, fatura ve sözleşme için tedarik şirketi aranır.
Elektrik dağıtım şirketi (EDAŞ) nedir?
Elektrik dağıtım şirketi, EPDK lisansı altında belirlenmiş bir bölgenin orta gerilim ve alçak gerilim şebekesini işleten şirkettir. Türkiye'de bu yapı, 2008-2013 yılları arasında tamamlanan özelleştirme süreciyle tamamen özel sektöre devredildi. Bugün ülke 21 dağıtım bölgesine ayrılmıştır ve her bölgede tek bir dağıtım şirketi yetkilidir; bu nedenle aboneler dağıtım şirketini seçemez.
EDAŞ'ın ana sorumluluk alanları şunlardır:
- Bölge içindeki elektrik hatlarının kurulumu, bakımı ve onarımı ;
- Trafo ve direklerin işletilmesi, periyodik bakımı ;
- Yeni binaların şebekeye bağlanması (bağlantı sözleşmesi) ;
- Sayaçların tedariki, montajı, okuması ve değişimi ;
- Elektrik kesintilerine müdahale ve onarım ;
- EPDK'nın belirlediği kalite standartlarına (SAIFI, SAIDI) uyma yükümlülüğü.
Elektrik tedarik şirketi (EPSAŞ) nedir?
Tedarik şirketi (Elektrik Perakende Satış A.Ş.), abonenize elektrik enerjisini satan ve faturanızı düzenleyen şirkettir. EPDK'nın verdiği tedarik lisansı ile faaliyet gösterir. Türkiye'de iki tedarikçi tipi bulunur:
- Görevli tedarik şirketi (GTŞ): Bölgenin "varsayılan" perakendecisi ; mesken ve küçük ticarethane abonelerine EPDK'nın belirlediği ulusal tarifeden satış yapar ;
- Alternatif (indirimli) tedarikçi: Serbest tüketici hakkını kullanan abonelerle ikili anlaşma imzalayarak farklı bir fiyat üzerinden enerji satar.
Tedarik şirketinin ana sorumluluk alanları:
- Abonelik açma, kapama ve devir işlemleri ;
- Elektrik sözleşmesinin imzalanması ve şartların yönetimi ;
- Faturanın hazırlanması, gönderilmesi ve tahsilatı ;
- Müşteri hizmetleri, fatura itirazları, ödeme kanallarının yönetimi ;
- Otomatik ödeme, e-fatura, mobil uygulama gibi dijital hizmetler.
2013 ayrıştırması: hukuki çerçeve
1 Ocak 2013'te yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin hukuki ve hesapsal olarak ayrıştırılmasını zorunlu kıldı. Bu reformla birlikte her dağıtım bölgesinde iki ayrı şirket tüzel kişiliğine sahip olmak zorunda kaldı; ortak holding bünyesinde "kardeş kuruluş" yapısı korunabilse de muhasebe, raporlama ve karar süreçleri ayrılmıştır.
Ayrıştırmanın amacı, serbest tüketici hakkını kullanan abonelerin tedarikçi seçme özgürlüğünü güvence altına almaktı. Aksi takdirde dağıtım şirketinin kendi grup şirketi dışındaki tedarikçilere şebeke erişimini kısıtlama riski doğabilirdi. EPDK, ayrıştırma kurallarına uyumu denetler; ihlaller idari para cezasıyla yaptırıma bağlıdır.
21 bölge: dağıtım ve tedarik şirketi eşleşmesi
Türkiye 21 elektrik dağıtım bölgesine ayrılmıştır ve her bölgenin işletme hakkı 2008-2013 yıllarında özelleştirme ihaleleriyle özel sektöre devredilmiştir. Aşağıda her bölgenin EDAŞ — GTŞ eşleşmesi özetlenmiştir:
| Bölge | Dağıtım şirketi (EDAŞ) | Görevli tedarik (GTŞ) | Holding |
|---|---|---|---|
| İstanbul Avrupa | BEDAŞ | CK Boğaziçi | CK Enerji |
| İstanbul Anadolu | AYEDAŞ | Enerjisa İst. Anadolu | Enerjisa |
| Ankara ve çevresi | Başkent EDAŞ | Enerjisa Başkent | Enerjisa |
| Akdeniz | Akdeniz EDAŞ | CK Akdeniz | CK Enerji |
| İzmir, Manisa | GDZ Elektrik | Gediz Perakende | Aydem / Bereket |
| Bursa, Balıkesir | UEDAŞ | UEPSAŞ | Limak (Actis) |
| Toroslar | Toroslar EDAŞ | Enerjisa Toroslar | Enerjisa |
Tüm 21 bölgenin tam listesi ve hizmet illeri için dağıtım şirketleri rehberimize ya da tedarik şirketleri karşılaştırmasına göz atabilirsiniz.
Hangi konuda hangi şirkete başvurulur?
Aboneler için en sık karışıklık yaratan nokta, sorunun hangi şirketin sorumluluk alanına girdiğidir. Aşağıdaki tablo bu ayrımı netleştirir:
| Konu | Hangi şirket? |
|---|---|
| Fatura sorgusu, ödeme, sözleşme | Tedarik şirketi (GTŞ) |
| Abonelik açma, kapama, devir | Tedarik şirketi (GTŞ) |
| Tedarikçi değişikliği | Yeni alternatif tedarikçi |
| Borç sorgu / fatura itirazı | Tedarik şirketi |
| Elektrik kesintisi, arıza | Dağıtım şirketi (EDAŞ) veya 186 |
| Sayaç değişimi, sayaç arızası | Dağıtım şirketi (EDAŞ) |
| Sokak aydınlatması arızası | Dağıtım şirketi (EDAŞ) veya 186 |
| Yeni binada şebeke bağlantısı | Dağıtım şirketi (EDAŞ) |
Tarife yapısı: kim hangi kalemi alır?
Bir mesken elektrik faturasını oluşturan kalemler iki şirket arasında paylaşılır. EPDK her üç ayda bir ulusal tarife tablosunu yayımlar; bu tabloda dağıtım bedeli ve aktif enerji bedeli ayrı ayrı belirlenir.
- Aktif enerji bedeli — tedarik şirketinin geliridir; tüketim × birim fiyat formülünden hesaplanır ;
- Dağıtım bedeli — dağıtım şirketinin geliridir; şebeke kullanımı, kayıp-kaçak ve sayaç okuma maliyetlerini kapsar ;
- BTV (%5 mesken), Enerji Fonu (%1), KDV (%10 mesken) — yasal kesintiler, ilgili kamu kurumlarına aktarılır.
Faturanızda iki kalemi de görürsünüz; ödemeyi tek seferde tedarik şirketine yapar, tedarik şirketi de dağıtım bedelini EDAŞ'a aktarır.
Tedarikçi değiştirme: dağıtım şirketi değişir mi?
Hayır. Tedarikçinizi değiştirdiğinizde dağıtım şirketiniz, sayacınız, tesisat numaranız ve hattınız aynı kalır. Geçişte hiçbir teknik müdahale gerekmez ; yalnızca faturayı kesen şirket değişir.
Bu durum, "tedarikçi değiştirirsem elektriğim kesilir mi?" sorusunun yanıtının kesinlikle hayır olmasının nedenidir. Aynı kabloyla, aynı sayaçla aynı elektriği almaya devam edersiniz.
Sık sorulan sorular
Faturayı kim kesiyor?
Faturayı her zaman tedarik şirketi keser. Mesken ve ticarethaneniz görevli tedarik şirketinden alıyorsa fatura GTŞ tarafından, alternatif tedarikçiyle ikili anlaşmanız varsa o tedarikçi tarafından düzenlenir. Dağıtım şirketi doğrudan abonelere fatura kesmez.
Sayaç bedelini kim alır?
Sayaçların mülkiyeti dağıtım şirketine aittir; abone olarak sayaç bedeli ödemezsiniz. Sayaç montajı, değişimi ve okuması dağıtım şirketinin görevidir ve maliyeti dağıtım bedeli kalemine yansıtılır.
Elektrik kesintisinde tedarik şirketini aramalı mıyım?
Hayır. Kesinti veya arıza durumunda dağıtım şirketinin müşteri hizmetlerini ya da ulusal 186 hattını aramalısınız. Tedarik şirketi şebeke onarımına müdahale edemez.
Hangi tedarik şirketine bağlı olduğumu nasıl öğrenirim?
Faturanızın üst kısmında tedarik şirketinizin unvanı yazılıdır. Ayrıca e-Devlet üzerinden "Elektrik Görevli Tedarik Şirketleri" hizmetinden ilinize göre bölgenizin GTŞ'sini öğrenebilirsiniz.
Aynı holding hem dağıtım hem tedarik yapıyorsa bağımsızlık nasıl sağlanıyor?
6446 sayılı Kanun, ortak holdinglik durumunda muhasebesel ayrıştırma, ayrı yönetim kurulları ve şebeke erişiminde ayrımcılık yasağı kuralları getirir. EPDK ihlal denetimini idari para cezası mekanizmasıyla yürütür ; alternatif tedarikçilerden gelen şikayetler kurumsal soruşturma kapsamına girebilir.
Serbest tüketici limiti ne zaman kalkacak?
EPDK serbest tüketici limitini her yıl Aralık ayında bir sonraki yıl için belirler ; 2026 itibarıyla limit yıllık 500 kWh'tir. Pratikte bu eşik aylık ortalama 42 kWh'e denk geldiğinden tüm haneler tedarikçi seçme hakkına sahiptir. Limitin tamamen kaldırılması EPDK'nın açıkladığı bir takvimde değildir.