Hızlı özet

  • Elektrik sayacı tüketimi kWh cinsinden ölçer; mülkiyeti yasal olarak dağıtım şirketine aittir ve aboneye sayaç bedeli yansıtılmaz;
  • Yeni bağlantılarda yalnızca OSOS uyumlu akıllı sayaç takılır; mevcut mekanik sayaçlar dönüşüm programı kapsamında ücretsiz değiştirilir;
  • Mesken sayaçlarının bağlantı gücü tipik olarak 5-15 kW aralığındadır; güvence bedeli bu gücün abone grubu birim bedeli ile çarpımından bulunur;
  • Üç zamanlı tarifeye geçiş akıllı sayaç gerektirir ve tedarik şirketine yapılan başvuru ile tek seferde aktive edilir;
  • 2026 itibarıyla EPDK kesme-bağlama bedeli alçak gerilim için 140 TL, orta gerilim için 1.048 TL'dir.

Elektrik sayacı nedir ve neyi ölçer?

Elektrik sayacı, kullanım yerinizde tükettiğiniz aktif enerjiyi kilovatsaat (kWh) cinsinden ölçen, dağıtım şirketinin mülkiyetinde bulunan bir ölçüm cihazıdır. Faturanızın aktif enerji bedeli kalemini doğrudan bu cihazın iki dönem arasındaki endeks farkı belirler. 2013 yılındaki düzenlemeyle sayaç mülkiyeti tüketicilerden dağıtım şirketlerine devredildiğinden bu yana abonelerden sayaç bedeli talep edilemez; o tarihten önce sayaç bedeli ödemiş aboneler için iade süreci tamamlanmıştır.

Sayaç yalnızca tüketiminizi ölçmekle kalmaz; aynı zamanda kademeli tarifenin, üç zamanlı tarifenin ve lisanssız üretimin de teknik altyapısını oluşturur. Eski mekanik sayaçlar yalnızca toplam endeks tutar; akıllı (elektronik) sayaçlar ise zaman dilimine göre ayrı kayıt tutarak çok zamanlı tarifeyi mümkün kılar.

Tüketim ve fatura hesabındaki rolü

Aylık fatura hesabında sayaç endeksi şu şekilde kullanılır:

  1. Cari dönem endeksinden önceki dönem endeksi çıkarılır; aradaki fark tüketilen kWh miktarıdır;
  2. 30 günlük dönem için aylık tüketim 240 kWh ve altıysa tamamı Kademe 1 birim fiyatından, aşıyorsa aşan kısım Kademe 2 birim fiyatından hesaplanır;
  3. Bu tutara dağıtım bedeli, BTV (%5), Enerji Fonu (%1) ve KDV (mesken için %10) eklenir.

Sayaç mülkiyeti — kim sahip, kim sorumlu?

Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında sayacın mülkiyeti dağıtım şirketine, hattaki bakım ve yenileme sorumluluğu yine dağıtım şirketine aittir. Tüketici yalnızca sayacın bulunduğu kabinin fiziksel güvenliğinden sorumludur; mühür koparılması, sayaca müdahale veya kabinin tahrip edilmesi kaçak elektrik kapsamında değerlendirilir ve cezai yaptırıma tabidir.

Sayaç tipleri

Türkiye'de halen kullanımda olan üç sayaç türü vardır. 2026 itibarıyla yeni bağlantılarda ve sayaç yenilemelerinde yalnızca OSOS uyumlu akıllı sayaçlar takılmaktadır.

Mekanik (elektromekanik) sayaç

İçinde dönen alüminyum disk yardımıyla çalışan klasik tasarımdır. Yalnızca toplam tüketimi gösterir; zaman dilimine göre kayıt tutmadığı için üç zamanlı tarifeye uygun değildir ve yıllar içinde aşınmaya bağlı ölçüm sapmaları gösterebilir. EPDK ve dağıtım şirketleri, mekanik sayaçların kademeli olarak yerini akıllı sayaçlara bırakacağı bir dönüşüm programı yürütmektedir; değişim aboneye ücretsizdir.

Akıllı (elektronik) sayaç

Mikrokontrolcü tabanlı, dijital ekranlı sayaçtır. Mekanik sayaca göre üç temel avantajı bulunur:

  • Ölçüm hassasiyeti yüksektir; aşınma kaynaklı sapma yapmaz;
  • Tüketimi gündüz, puant ve gece olarak üç ayrı kayıt halinde tutabilir;
  • Endeks geçmişini cihaz hafızasında saklar; itiraz veya kontrol durumunda geçmiş veri çekilebilir.

Üç zamanlı tarifeyi kullanmak, lisanssız çatı GES'i kurmak veya serbest tüketici olarak ikili anlaşma yapmak isteyen aboneler için akıllı sayaç zorunludur.

OSOS uyumlu akıllı sayaç

OSOS (Otomatik Sayaç Okuma Sistemi), dağıtım şirketinin sayaç verilerini uzaktan, GPRS veya benzer bir iletişim altyapısı üzerinden okuduğu sistemdir. OSOS uyumlu sayaçlarda fatura dönemi sonunda fiziksel okuma yapılmasına gerek kalmaz; veri otomatik olarak tedarik şirketine aktarılır. 2026 itibarıyla yeni bağlantılarda yalnızca OSOS uyumlu cihazlar tesis edilmekte; OG (orta gerilim) ve büyük AG aboneleri için OSOS zaten zorunludur. Sayaç tipiniz hakkında bilgi almak için bölgenizdeki dağıtım şirketinin müşteri hizmetlerine başvurabilirsiniz.

Bağlantı gücü ve güvence bedeli ilişkisi

Bağlantı gücü, sayacınızın aynı anda çekebileceği maksimum elektrik gücüdür ve kilovat (kW) birimiyle ifade edilir. Mesken aboneleri için tipik aralık 5-15 kW'tır; üç fazlı bağlantılar veya elektrikli araç şarj istasyonu gibi yüksek güç çeken cihazlar için 22 kW ve üzeri talep edilebilir.

Bağlantı gücünüz nasıl belirlenir?

Bağlantı gücü, kullanım yerinin onaylı elektrik projesinde tanımlıdır ve aşağıdaki kriterlere göre seçilir:

  • Kullanım yerinde aynı anda çalışacak en yüksek güçlü cihazların toplamı (kombi, kombi pompası, klima, fırın, çamaşır makinesi vb.);
  • Kullanım yerinin metrekaresi ve işlevi (mesken, ofis, ticarethane);
  • Gelecekte eklenmesi planlanan yüksek güçlü cihazlar (elektrikli araç şarj istasyonu, klimalı sera, vs.).

Güvence bedeli hesabı

Güvence bedeli, abonelik açılışında ödenen ve abonelik kapatıldığında borçsuzsanız enflasyona göre güncellenerek iade edilen teminattır. Formülü EPDK her yıl yeniden yayımlar:

Güvence bedeli = Sözleşme gücü (kW) × Abone grubunun birim bedeli (TL/kW)

Mesken aboneleri için sözleşme gücü en az 5 kW alınır; ticarethaneler için tipik değer 9 kW'tır. Güncel birim bedel ve iki taksit hakkı için elektrik güvence bedeli rehberimize başvurabilirsiniz. Güvence bedeline ek olarak damga vergisi (binde 9,48) ve EPDK'nın belirlediği kesme-bağlama bedeli uygulanır; 2026 itibarıyla bu bedel alçak gerilim aboneleri için 140 TL, orta gerilim aboneleri için 1.048 TL'dir.

Sigortanız sık atıyorsa öncelikle iç tesisat kontrolü yaptırmanız gerekir. Asıl sorun gerçekten bağlantı gücünüzse, dağıtım şirketinden güç artırımı talep edebilirsiniz; bu işlem yeni proje onayı ve güvence bedeli farkı gerektirir.

Üç zamanlı tarifeye geçiş

Üç zamanlı (çok zamanlı) tarife, akıllı sayacın zaman dilimine göre kayıt tutması sayesinde tüketiminizi gündüz, puant ve gece olarak ayrı birim fiyatlardan faturalandırmanıza olanak tanır.

Saat dilimleri

  • Gündüz (T2): 06:00-17:00; orta birim fiyat;
  • Puant (T1): 17:00-22:00; en yüksek birim fiyat;
  • Gece (T3): 22:00-06:00; en düşük birim fiyat.

Bu zaman dilimleri yılın her gününde (hafta içi ve hafta sonu dahil) aynıdır. Üç zamanlı tarifede kademe sistemi uygulanmaz; tüm tüketim seçilen zaman dilimine ait birim fiyattan faturalandırılır.

Kimler için avantajlı?

Üç zamanlı tarifenin tek zamanlıya göre avantajlı olabilmesi için aşağıdaki profillerden birine yakın olunmalıdır:

  • Akşam pikinde (17:00-22:00) tüketimi düşük tutabilenler;
  • Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, kurutma makinesi gibi cihazları gece çalıştırabilen haneler;
  • Elektrikli araç şarjını gece yapan kullanıcılar;
  • Vardiyalı çalıştığı için ev içi tüketimi 06:00 öncesi ve sonrası yoğunlaşan profiller.

Tarife seçimi yılda bir kez değiştirilebilir; başvuru tedarik şirketinize yapılır ve sayaç değişimi gerekmez (zaten akıllı sayaca sahipseniz).

Sayaç değişimi ve arıza süreci

Sayaç değişimi farklı durumlarda gündeme gelir:

Akıllı sayaca dönüşüm

Mevcut mekanik sayacınız varsa dağıtım şirketinin akıllı sayaca dönüşüm programı kapsamında ücretsiz olarak yenilenir. Programın takvimi bölgeye göre farklı seyrettiği için kesin tarih için bölgenizdeki dağıtım şirketinin müşteri hizmetlerinden bilgi almanız önerilir.

Arıza ve hatalı ölçüm şüphesi

Sayacınızın hatalı ölçüm yaptığını düşünüyorsanız 186 numaralı arıza hattını arayarak sayaç testi talep edebilirsiniz. Test sonucu sayacın hatalı çalıştığını gösterirse cihaz ücretsiz değiştirilir; ancak test sonucu sayaçta sorun olmadığını gösterirse test ve değişim ücreti aboneye yansıtılır. Bu nedenle test başvurusu öncesi iç tesisatınızı kontrol ettirmeniz önerilir.

Mühür koparma ve kaçak elektrik riski

Sayacın mührü koparılmış, panosu açılmış veya cihaza fiziksel müdahale yapılmışsa dağıtım şirketi tutanak tutar ve kaçak elektrik mevzuatına göre işlem başlatır. Bu kapsamda hesaplanan ceza, son üç ila beş aylık tüketimin çarpıcı bir katı olabilir ve cezai işlem süreci başlatılabilir. Apartman dairelerinde ortak panonun mühürlerini görseniz dahi yalnızca yetkili dağıtım ekibinin dokunmasına izin verilir.

Sayacın kapatılması (mühürlenmesi) bir teknik işlem, aboneliğin kapatılması ise sözleşmesel bir işlemdir. Yeni bir kullanım yerine taşındığınızda sayaç kapalıyken abonelik açtığınızda dağıtım şirketi en geç 3 iş günü içinde sayacı açmakla yükümlüdür; abonelik için elektrik aboneliği rehberimize bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Akıllı sayaca geçmek ücretli midir?

Hayır. Sayaç değişiminin maliyetini dağıtım şirketi karşılar; aboneden hiçbir bedel talep edilmez. Sayaç bedeli olarak adlandırılan kalem 2013 düzenlemesiyle tamamen kaldırılmıştır.

Sayaç endeksimi nasıl okurum?

Akıllı sayaçlarda dijital ekranda gösterilen kWh değeri toplam endekstir. Bazı modellerde menü tuşuyla T1, T2, T3 (puant, gündüz, gece) endeksleri ayrı ayrı görüntülenebilir. Mekanik sayaçlarda kırmızı çerçeveli son üç hane okunmaz; geri kalan haneler endeks değerini verir.

Üç zamanlı tarifeye geçtikten sonra geri dönebilir miyim?

Evet; ancak tarife değişikliği yılda bir kez yapılabilir. Tek zamanlıya geri dönmek isterseniz tedarik şirketinize başvurmanız yeterlidir. Detaylı kıyaslama için üç zamanlı tarife rehberimize bakabilirsiniz.

Sayaç bağlantı gücümü artırabilir miyim?

Evet. Bağlantı gücü artırımı için dağıtım şirketine başvurulur; yeni bir elektrik projesi onayı ve güvence bedelinin artan kW farkı kadar tamamlanması istenir. Apartman bağlantısında ortak güç artırımı gerekiyorsa apartman yönetiminin onayı da gereklidir.

Lisanssız çatı GES'i için sayaç değiştirilir mi?

Evet. Lisanssız üretim için çift yönlü, dört kadranlı sayaç zorunludur; mevcut sayaç bu yapıda değilse dağıtım şirketi GES devreye alma sürecinde sayacı ücretsiz yeniler. Detaylar için lisanssız üretim rehberimize başvurabilirsiniz.

Faydalı bağlantılar