You are here

İndirimli Elektrik Hakkında Herşey

dask-kasko-trafik

İndirimli Elektrik Nasıl Mümkün Oluyor?

Serbest Piyasa ve Rekabet Kavramı

Serbest Tüketiciler için indirimli elektrik kavramı elektrikte serbest piyasaya geçilmesiyle birlikte hayatımıza girmiştir. Türkiye’de enerji pazarı 2001 yılında açılmıştır ancak geçişin kademeli olarak gerçekleştirilmesi ve bu süreçte belirli bir limit üzerindeki tüketicilerin bu piyasada hizmet alabilmesi öngörülmüştür. Bu tarihten günümüze kadar kademeli olarak limit düşürülmektedir ve yeni düzenlemelerle piyasanın pek çok gelişmiş ülkede olduğu gibi serbest pazar şartlarında rekabete açılması amaçlanmaktadır. İlk yıllarda çok yüksek olan tüketim limiti günümüzde ev tüketicilerinin de karşılayabileceği seviyeye düşürülebilmiştir.

  yılı itibariyle Serbest Tüketici Limiti yıllık   kWh elektrik tüketimi olarak belirlenmiştir. Buna göre aylık faturası ortalama   ve üzerinde olan tüketiciler Serbest Tüketici statüsü kazanıyor.

Piyasanın serbest olması demek, hizmet veren şirketlerin rekabet halinde olduğu bir piyasa anlamına gelmektedir.

Rekabete açık piyasanın genel mantığına göre, tek bir kuruma bağlı kalma zorunluluğu olmaksızın farklı şirketlerden elektrik alabilme hakkı kazanan tüketicinin seçenekleri artmış olur. Daha ucuz veya daha kaliteli hizmet arayan tüketiciyi kendine çekmek isteyen şirketler de bu rekabet ortamında hizmetlerini geliştirme ve cazip hale getirme yarışına girerler. Çünkü bu sistemde tüketici memnun olmadığı durumda hizmet aldığı şirketi değiştirir. Rekabetin olmadığı, tekelleşmenin bulunduğu piyasalarda fiyatlar ve hizmetin kalitesi tek bir iradeden çıkar ve tüketicinin başka seçeneği bulunmaz.

Ekonomik anlamda gelişmiş ülkelerin hemen hepsinde enerji piyasaları rekabete açık serbest piyasalardır ve tüketiciler kolaylıkla satış hizmeti aldıkları şirketleri değiştirebilir, rekabetin ortaya çıkardığı avantajlardan faydalanırlar.

Türkiye ve Serbest Piyasa

Enerji piyasalarının açılmasından önce Türkiye’de elektrik hizmeti, üretiminden nihai tüketiciye ulaşmasına kadar devlet eliyle sürdürülmekteydi. Serbest piyasaya geçiş sürecini basitçe özetlemek gerekirse öncelikle özelleştirme sürecine girilerek yatırımlar ve piyasanın etkinliği arttırıldı, daha sonra dağıtım ve satış faaliyetleri ayrıştırılarak elektrik satış hizmetinin farklı şirketlerce, rekabete açık bir piyasada gerçekleştirilebilmesi için uygun düzenlemeler yürürlüğe kondu. 

Ülkemizde piyasanın mevcut durumunda limiti geçen tüketiciler Serbest Tüketici olarak farklı tedarikçilerden indirimli fiyatlarla elektrik alabilmekte, diğerleri ise bölgelerinde görevli olan tedarikçi şirketten EPDK’nın belirlediği standart elektrik fiyatlarıyla elektrik almaktalar. Aşağıdaki tablo yardımıyla elektrik satışı gerçekleştiren tedarikçiler hakkındaki düzenlemeyi daha kolay kavrayabilirsiniz.

Tüketici grubu Görevli Tedarikçiler Görevli Tedarikçiler Dışındaki Diğer Tedarikçiler
Serbest Tüketicilere İndirimli tarife uygular. İndirimli tarife uygular.
Serbest olmayan tüketicilere Kendi bölgesinde EPDK fiyatlarını uygular. Satış yapamaz.
Pek çok tüketicinin düşündüğünün aksine günümüzde elektrik satın aldığınız şirketlerin hiçbiri devlete bağlı değildir.

Limit altındaki tüketicilerin zorunlu olarak hizmet aldığı görevli tedarikçiler de, bölgelerin altyapı ve elektrik dağıtım hizmetini karşılayan dağıtım şirketleri de özelleştirilmiştir. Devlet burada düzenleyici kurum olan EPDK vasıtasıyla bu şirketlerin hareketlerini düzenler ve denetler.

Tüm tedarikçiler elektrik dağıtım firmaları tarafından işletilen şebekeyi kullanarak tüketicilere elektrik enerjisi sağlarlar. Tedarikçiler elektriği borsa benzeri bir sistemle toptan satın alıp veya kendileri üretici ise ürettikleri elektriği satarak tüketicilere hizmet verirler.

Dağıtım şirketleri ise elektrik ile ilgili bakım, onarım, sayaç okunması gibi altyapı ve teknik hizmetleri sağlar. Elektrik satışında rolleri bulunmaz, yalnızca bu altyapı ve teknik hizmetleri dağıtım bedeli olarak tüketicilere fatura ederler.

Buradan anlaşıldığı üzere dağıtım bedeli olarak tahsil edilen bedel de tedarikçinin sorumluluk alanı dışında kalmaktadır çünkü dağıtım ve satış faaliyetlerinin ayrışması bunları yürüten şirketlerin de ayrılmasını zorunlu hale getirmiştir. Bu ayrışma sayesinde hangi satış şirketinden elektrik alırsanız alın, dağıtım şirketiniz aynı kalır, elektriğinizin kalitesi değişmez ve teknik konularda yine aynı dağıtımcı ile iletişime geçersiniz. Dağıtım şirketi, elektrik tedarikçinizi değiştirmeniz halinde elektriğinizi kesemez.

Türkiye’de elektrik dağıtım ve satış faaliyetleri arasındaki farkı daha iyi anlamak için buraya tıklayarak ilgili yazımıza göz atabilirsiniz.

Serbest piyasanın tüketici açısından avantaja dönüşmesi işte bu sistem ve rekabet ortamının sonucudur. Bu piyasada hizmet, şirketlerin tüketiciye sunduğu teklifler ve ikili anlaşma çerçevesinde yürütülür. Piyasada daha çok pay sahibi olmayı hedefleyen şirketler bu doğrultuda satış stratejilerini tüketiciye daha çok indirim gibi faydalar sunmak üzere düzenlerler. Türkiye’de şirketlerin piyasaya adapte olması, tüketici için adil ve avantajlı teklifler sunabilecekleri bir rekabet ortamının gelişebilmesi, hukuksal ve pratik anlamda eksiklerin giderilebilmesi için kademeli geçiş süreci devam etmektedir. Önümüzdeki birkaç yıl içerisinde limitin tamamen ortadan kalkması ve elektrik hizmetinin tamamen serbest piyasa koşullarında gerçekleşmesi hedeflenmektedir.

SERBET PİYASA TÜKETİCİ İÇİN AVANTAJDIR! Piyasada ürün arz eden şirketlerin rekabet halinde olmaları, tüketicinin yararınadır. Bu sayede tüketicinin yaralanabileceği birçok fayda ortaya çıkar. İndirimli elektrik de bu rekabetin bir sonucudur.

Sözleşmemdeki İndirim Nasıl Yansır?

Serbest Tüketici olarak indirimli elektrik almak için öncelikle bir elektrik tedarikçisi ile sözleşme yapmalısınız. Bu sözleşme tedarik şirketi ve tüketici arasında ikili bir anlaşmaya dayalı olup, her iki tarafın da hak ve yükümlülüklerini belirler.  Size sunulacak indirim oranı ve hizmet şartları bu sözleşmede yer alır. Tedarikçiniz ile anlaşmış olduğunuz indirim oranı, geçişinizin tamamlanmasından sonra faturanıza yansıyacaktır.

Sözleşmenin Yapılması ve PMUM İşlemleri

Serbest tüketici limitini karşıladığınız tespit edildikten sonra tedarikçinizin size sunacağı teklifler üzerinden sözleşmenizi imzalarsınız. Sözleşmeniz kurye tarafından adresinize ulaştırılır. Sözleşmenizi imzalayarak kuryeye geri teslim ettikten sonra serbest tüketici olarak indirimli elektrik almanız için geri kalan işlemler tedarikçiniz üstlenir.

  • Tedarikçilerin serbest tüketicilerle ilgili PMUM (Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi) işlemleri şu şekildedir:
  • Taleplerin her ayın 6. gününden önceki son iş günü sonuna kadar Enerji Alım-Satım Bildirim Formu'nun PMUM (Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi)'ye teslim edilir.
  • Başvuru, içinde bulunulan ayın 23. gününden önceki son iş günü sonuna kadar onaylanır veya gerekçeleri ile reddedilir.
  • Belirtilen ayın son günü sayacınız okunur ve serbest tüketici olarak yeni tedarikçinizden alacağınız yeni hizmete geçiş yapmış olursunuz.

FATURALARINIZIN TAKİPÇİSİ OLUN! Yeni tedarikçiye geçtiğinizde faturanız da yeni şirketinizden gelecektir. Resmi işlemler başvuru tarihine göre bir veya iki ayda sonuçlandığından, bu süre içerisinde eski şirketinizden faturanız indirimsiz fiyatla gelmesi normaldir.

İndirim Hesabı

Tedarikçi şirketler elektrik enerjisinin satışını yapmaktadırlar, dolayısıyla indirimi de enerji satış fiyatı üzerine uygularlar. Almış olduğunuz indirim oranı aktif tüketim tutarınız üzerinden düşülür. Bu indirim ek bedeller ve vergilerin tutarı ayrılarak hesaplanır. Çünkü diğer tüm bu giderler tedarikçi şirkete değil, farklı kurumlara aktarılan ücretlerdir. Tedarikçiler yalnızca bu bedel ve vergileri ilgili kurumlara aktarmak adına tahsilatını yapar. Bu bedel ve vergilerin oranını EPDK belirlemekte ve tüm tüketicilerin faturalarına yansıtılmasını öngörmektedir. 

Serbest Tüketici olsanız da tüketici grubunuza ve tüketiminize göre yansıtılan ek bedel ve vergilerden muaf tutulmanız yasal olarak mümkün değildir.

İndirimin uygulandığı kısım aktif tüketim tutarıdır. Tüketim tutarınız indirimli olarak aşağıdaki adımlarla hesaplanır:

 

İndirim Oranı (%X)  x Ulusal Tarife Birim Fiyat (TL/kWh) = İndirimli Birim Fiyat(TL/kWh)

 

Aktif Enerji Tüketimi (kWh)  x İndirimli Birim Fiyat (TL/kWh) = İndirimli Aktif Enerji Tüketim Tutarı (TL)

Ek Bedel ve Vergilerin Durumu

İndirimli Aktif Enerji Tüketim Tutarı hesaplandıktan sonra diğer ek bedel ve vergiler hesaba eklenir ve faturanız oluşturulur. Bu bedeller hakkında kısaca bilgi edindikten sonra örnek hesabı inceleyebilirsiniz.

Dağıtım Bedeli

Elektrik harcamanız dışında faturanıza eklenen bir diğer bedel Dağıtım Bedelidir. Dağıtım Bedeli, elektriğinizin size ulaştırılması ile ilgili tüm masrafların toplandığı bir kalemdir. Dağıtım şirketi tarafından yapılan yatırım, işletme ve bakım giderleri bu bedele yansır. Dağıtım Bedeli de tıpkı elektrik birim fiyatları gibi EPDK tarafından yılda 4 kez yeniden duyurulur.

Dağıtım Bedeli tüketime oranla hesaplanan ve fatura tutarına katılan bir bedeldir. EPDK'nın belirlediği dağıtım bedeli aylık toplam tüketiminizle çarpılarak faturaya eklenir. Tüketiminiz arttıkça Dağıtım Bedeli kalemi altında ödediğiniz toplam miktar artmaktadır.

Dağıtım bedeli hakkında birkaç küçük ayrıntı...

Dağıtım Bedeli ortalama olarak fatura tutarının %30'una yakınını ifade etmektedir. Bu bedeldeki artış veya azalışlar bu anlamda fatura tutarınızda belirleyici olabilir. Örnek vermek gerekirse 2017 yılı başında EPDK elektrik birim fiyatında indirime gitti. Fakat Dağıtım Bedelindeki artış ile birlikte toplam fatura tutarının hemen hemen aynı kaldığını gözlemliyoruz. Sonuç olarak vergi ve bedeller hariç birim fiyat indirilmiş bile olsa, faturanızın toplam tutarı sadece fiyata bağlı olmayacaktır. Bunun sebebi faturanıza eklenen bedellerdeki artışın fatura tutarına yansımasıdır.

Enerji Fonu Bedeli

Enerji sektörünün gelişimi için yapılacak olan bilimsel araştırmalarını, AR-GE çalışmaların finansmanı sağlamak, etüt, projeleri denetleyebilmek ve kurulacak olan tesislerin maliyetlerini karşılamak için Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nda bulunan Enerji Fonu'na aktarılmak üzere elektrik faturalarına yansıtılan bedeldir. Bu fon bedeli Aktif Enerji Tüketim Tutarının %1'i olarak hesaplanarak faturaya eklenir ve yukarıda bahsedilen amaçlar için kullanılmak üzere bakanlığın fonuna geçirilir.

TRT Payı

 Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun gelirlerinin büyük bir kalemini oluşturan TRT payı elektrik faturasına yansıyan bir vergidir. Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Gelirleri Kanunu'na ilişkin Bakanlar Kurulu kararıyla TRT giderlerinin karşılanması amacıyla elektrik tüketicilerinden vergi tahsis edilir.  Aktif Enerji Tüketim Tutarının %2'si olarak hesaplanır ve faturaya eklenir.

Elektrik (Belediye) Tüketim Vergisi - ETV (BTV)

Elektrik Tüketim Vergisi'nin bir diğer ismi Belediye Tüketim Vergisi'dir. Bu elektrik tüketim vergisinden elde edilen gelirler belediyelere aktarılır. Böylece elektrik tüketimi yapılan yerin belediyesinin gelirine katkıda bulunulur. Elektrik Faturalarında ETV ya da BTV kısaltmasıyla gösterilir. Bu vergiyi, hastane, sağlık ocağı, dispanser, rehabilitasyon merkezi, doğumevi, bakımevi, kreş gibi yerler, ibadethaneler ve doğrudan elektrik üreten, dağıtan kurumlar ödemezler.

ETV ya da BTV'nin hesaplanması mesken ve ticarethaneler ile Sanayi aboneleri için farklılık göstermektedir. Mesken ve ticarethaneler için Aktif Enerji Tüketim Tutarının %5'i olan ETV, Sanayi grubu için %1 olarak belirlenmiştir.

Katma Değer Vergisi (KDV)

Katma Değer Vergisi sadece elektrik tüketicilerine özel olmayıp devletin birçok hizmet ve üründe son tüketiciden tahsil ettiği bir vergi çeşididir. KDV yukarıda yer alan diğer tüm vergi ve bedellerden farklı olarak hesaplanmaktadır. Faturada KDV harici tüm kalemlerinin toplamının %18'i KDV'yi oluşturur. Bu da demek oluyor ki KDV hesaplanırken Aktif Enerji Tüketim Tutarı ile diğer tüm bedeller ve vergilerin toplanır ve oran hesabı hepsinin toplamı ile yapılır.

İndirimli Fatura Hesaplama Örneği

Aşağıdaki tabloda indirimli tarife seçen bir tüketicinin aylık faturasındaki değişim gösterilmiştir.

Mesken Tek Zamanlı EPDK Tarifesi İndirimli Tarife Açıklama
  Birim Fiyat Tutar Birim Fiyat Tutar Birim fiyatlar TL/kWh olarak verilmiştir.
Tüketim   500 kWh   500 kWh Tüketim her iki durumda da aynı kalacak şekilde alınmıştır.
İndirim oranı     -10%   İndirim oranı örnektir.
Birim Enerji Bedeli 0,2141   0,1927   İndirim birim enerji bedeline yapılır.
Tüketim tutarı   107,05   96,35

Birim enerji bedeli ile tüketim çarpılır.

Dağıtım Bedeli 0,1178 58,9 0,1178 58,9 Dağıtım bedeli tüketim ile çarpılarak eklenir.
Enerji Fonu (%1) 0,0021 1,07 0,0019 0,96 Vergiler, aktif enerji tüketim üzerinden yüzde olarak alınır.
TRT Payı (%2) 0,0043 2,14 0,0038 1,93
Elektrik Tüketim Vergisi (%5) 0,0107 5,35 0,0096 4,82
KDV Matrahı   174,51   162,96 Vergiler, dağıtım bedeli ve aktif enerji tüketim bedelinin toplamıdır.
KDV (%18) 0,0628 31,41 0,0586 29,33 KDV matrahı düştüğü için daha az vergi ödenir.
FATURA TUTARI   205,92 TL   192,29 TL Ayda 13,63 TL indirim ile yılda 163,56 TL tasarruf edilir.

2017 yılı 3. çeyrek fiyatlarına göre hesaplanmıştır.

İndirim alıp almadığımı nerede görebilirim?

Sözleşmenizde yer alan indirim oranının uygulanıp uygulanmadığını faturanızdaki Aktif Enerji Tüketim Tutarı ve birim fiyat bilgilerini inceleyerek takip edebilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken, güncel olarak geçerli olan Ulusal Tarife elektrik fiyatları ile yeni tedarikçinizin gönderdiği faturadaki elektrik birim fiyatını karşılaştırmaktır. Yukarıda vermiş olduğumuz indirimli fiyat hesaplama formülünü uygulayarak resmi elektrik fiyatına indiriminizin doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol edebilirsiniz.

ELEKTRİK FİYATLARI YILDA 4 DEFA GÜNCELLENMEKTEDİR. EPDK Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında olmak üzere yılda 4 defa güncellenir. Eğer Ulusal Tarife’ye endeksli indirim aldıysanız, yıl içerisinde elektriğe zam gelmesi halinde size özel sunulan birim fiyat da artacaktır. Önemli olan indirim oranının korunarak sizin tüketiminize uygulanmasıdır.

İndirim Alındığı Halde Fatura Tutarı Yükseldiyse

Tüketiciler sıklıkla indirimli geçiş sonrası fatura tutarının artmasını bir sürpriz olarak karşılarlar. Teknik problemler dışında, bu şikayetlerin temelinde tüketim artışı veya elektrik fiyat ve bedellerine devlet tarafından yapılan zamların hesaba katılmaması gibi sebeplerden doğan yanlış anlaşılmalar sebep olmaktadır.

Aşağıda sıraladığımız durumlardan biri sebebiyle elektrik faturanız yüksek gelmiş olabilir:

Elektrik tüketiminizin artması

Mevsimsel olarak ısınma ve soğutma için elektrikli cihazlar kullandığınızda faturanızda dönemlik yükselmeler meydana gelebilir. Örneğin yaz aylarında klima kullanıyorsanız elektrik tüketiminiz artacaktır. Benzer bir mantıkla, kış aylarında elektrikli ısıtıcı kullanırsanız, faturanızda artış görmeniz olasıdır. Faturanızdaki artışın kullanım nedeniyle olup olmadığını anlamak için, faturadaki tüketim satırında kWh cinsinden ne kadar enerji tükettiğinize bakıp bir önceki faturanız ile karşılaştırabilirsiniz.

Faturanızdaki tüketim miktarının artması, ek bedel ve vergilerin de toplan tutarını arttıracaktır. Çünkü bu bedel ve vergiler hesaplanırken etki eden en önemli bileşen tüketim miktarıdır. Ek bedel ve vergilerin indirime tabi olmadığını ve ayrıca hesaplanıp eklendiğini ve bu uygulamanın nedenlerini yukarıda açıklamıştık. Tüketiminiz ne kadar fazla olursa, bu bedellerin faturanızdaki artışa etkisi de o oranda yüksek olacaktır.

Olağan Elektrik Zamları

Birçok indirimli elektrik şirketi serbest tüketicilerin ihtiyaçlarına uygun çeşitli tarifeler sunar. Piyasadaki indirimli tarifeler iki temel grupta toplanır:

  1. Zamlanmayan tarife : Birim enerji bedeli sözleşme boyunca sabittir ve EPDK zamlarından etkilenmez. Sözleşme anında, birim enerji bedeli EPDK tarifesinden daha ucuz olabilir.
  2. Sabit indirimli tarife : Sözleşme süresince, EPDK birim enerji bedeli üzerinden sabit oranalı indirim uygulanır. İndirim oranları zamlanmayan tarifeye göre daha fazladır.

EPDK yılda 4 defa olmak üzere elektrik fiyatları ve ek bedelleri tekrardan düzenler ve açıklar. Yılın bu 4 diliminde elektrik fiyatlarına zam gelmesi halinde, belirli bir oranda indirim uygulanan tarifenizde de zam gözlemleyebilirsiniz. Bu durumda tüketiminiz aynı olsa bile tutarda artış görülmesi olasıdır. Eğer yıl içerisindeki olağan zamlardan etkilenmek istemezseniz, tedarikçilerin sunduğu “sözleşme süresince sabit fiyat” tekliflerini değerlendirebilirsiniz. Oranlı olarak alınan indirimin aksine bu tür anlaşmalarda fiyat anlaşmanız sürdükçe sabit kalır.

UNUTMAYINIZ!Elektrik fiyatları dışında EPDK Dağıtım Bedeli veya vergilerin oranında değişiklik yapabilir. Bu da fiyattan bağımsız olarak toplam fatura tutarınızda artışa sebep olabilir. Bu durum tedarikçinizin sorumluluğunda değildir. Tedarikçiniz size ancak daha ucuz fiyattan elektrik enerjisini garanti edebilir.

Kafası karışanlar için: Hangi elektrik tarifesi daha avantajlı?

Sayaç arızası

Sayacınız doğru ölçü yapmaması ya da tamamen devre dışı kalması durumunda faturanızdaki tüketim miktarı gerçeği göstermez. Elektrik sayacınızın doğru çalışıp çalışmadığını anlamanın en iyi yöntemlerinden biri sayacınızı test etmektir. Evdeki tüm elektrikli aletleri fişten çekin, evin elektrik şalterlerini indirin, tüm bu işlemlerden sonra sayacınızın üzerindeki endeks hala artmaya devam ediyorsa, sayacınızda bir sorun vardır. Bu durumda gerekli tamirat ve bakımın yapılması için dağıtım şirketleri görevlidir. Sorunun giderilmesi için dağıtım şirketine başvurmanız gerekmektedir. Uygun bir zamanda, dağıtıcı firmadan yetkililer evinize gelip, sayacınızda gerekli kontrolleri yapacaklardır.

Serbest tüketicilerin indirimli elektrik hizmeti almaya başlaması için uzaktan okumalı elektronik sayaca geçiş şartı bulunmaktadır. Bu sayaçlar sayesinde, sayaç okumaya gelen görevlinin okuma dönemi ve miktarlar ile ilgili hatalı okumalarından kaynaklanan yanlışlıkların da önüne geçilmiştir. Bu sistemlerde sayaçlar elektronik bir merkezden okunup doğrulanarak tedarikçiye iletilir ve faturanız bu bilgilere göre düzenlenir.

Faturanız, tüketim ve fiyat ile ilgili yaptığınız kontrollerden sonra sözleşmenizde öngörülen indirim ile kesilmemişse veya sayaçla ilgili bir sorun olduğundan şüpheleniyorsanız itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Bu itirazı tedarikçi şirketinize başvurarak yapabilirsiniz.

  • Fatura ile ilgili aşağıdaki uyarılara dikkat ediniz:
  • Eski ödenmiş faturalarınızı ve ödeme dekontlarını her zaman saklayınız. Faturanızın yüksek geldiğini kanıtlamanın en iyi yolu, eski faturalardır.
  • Faturanızın miktarında bir hata olduğunu düşünüyorsanız, 1 yıl içerisinde istediğiniz zaman itiraz edebilirsiniz.
  • Elektrik faturasına itiraz etmeden önce borcunuzu ödeyin. Ancak faturanız geçmiş aydaki kullanımlarınıza kıyasla %30'dan fazla geldiyse, ödemenizi daha önceki ayın tutarından yapıp, itiraz sürecine başlayabilirsiniz. Herhangi bir cezai yaptırım uygulanmayacaktır.
  • İtirazınızın sonucu 10 gün içinde size ulaştırılacaktır.