Hızlı özet
- EPDK piyasanın düzenleyici otoritesidir; tarifeleri, lisansları ve piyasa kurallarını belirler ;
- EPİAŞ elektrik gün öncesi ve dengeleme piyasalarını işletir; serbest tüketici geçişlerini onaylar ;
- BOTAŞ doğalgazın tek ithalatçısı ve toptan satıcısıdır; konut tarifelerini her ay yayımlar ;
- 21 elektrik dağıtım bölgesi ve 70+ doğalgaz dağıtım bölgesi görevli operatörler tarafından işletilir ;
- Üretim tarafında doğal gaz, hidroelektrik, kömür ve giderek büyüyen yenilenebilir kaynaklar yer alır.
Piyasanın temel yapısı: dört katman
Türkiye enerji piyasası 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu çerçevesinde dört faaliyet katmanına ayrılmıştır.
Üretim
Elektrik üretimi termik (doğal gaz, kömür, fuel-oil), hidroelektrik, rüzgar, güneş, jeotermal ve biokütle gibi farklı kaynaklardan yapılır. Üretim faaliyeti EPDK lisansı altında özel sektör ve bazı kamu santralleri (EÜAŞ) tarafından yürütülür. Lisanssız üretim (5 MW altı çatı GES, küçük rüzgar) farklı bir rejimde çalışır ve dağıtım sistemine doğrudan bağlanır.
İletim
Yüksek gerilim hattı (154/380 kV) üzerinden elektriği üretim merkezlerinden büyük tüketim merkezlerine taşıyan hizmettir. Türkiye'de iletim faaliyeti monopol şeklinde TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim A.Ş.) tarafından yürütülür. Doğalgazda eşdeğer rolü BOTAŞ üstlenir; ana boru hattı şirketin sorumluluğundadır.
Dağıtım
Orta ve alçak gerilim hatları üzerinden elektriği konuta veya iş yerine ulaştıran hizmettir. Türkiye 21 elektrik dağıtım bölgesine ayrılmıştır ve her bölgede EPDK lisansı altında özel sektör operatörleri (BEDAŞ, AYEDAŞ, Başkent EDAŞ vb.) faaliyet gösterir. Doğalgazda 70'in üzerinde dağıtım bölgesi vardır; her bölgede tek bir görevli dağıtım şirketi (İGDAŞ, Başkentgaz, Aksa, Enerya vb.) hem dağıtım hem perakende satışı yürütür.
Perakende satış
Tüketicilere fatura kesme ve sözleşme yönetiminden sorumlu katmandır. Elektrikte her dağıtım bölgesinde bir görevli tedarik şirketi (GTŞ) ve bir veya birden çok alternatif tedarikçi bulunur. Doğalgazda mesken aboneleri için tedarikçi seçim hakkı yoktur; bölgenin görevli dağıtım şirketi aynı zamanda perakendecidir.
Düzenleyici kurumlar
EPDK — Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
EPDK, 4628 sayılı Kanun ile 2001'de kurulmuş özerk düzenleyici otoritedir. Görev kapsamı:
- Üretim, iletim, dağıtım ve perakende lisanslarını düzenlemek ve denetlemek ;
- Mesken ulusal tarifelerini her üç ayda bir yayımlamak ;
- Hizmet kalitesi yönetmeliğini ve tüketici hakları çerçevesini belirlemek ;
- Serbest tüketici limitlerini her yıl güncellemek (2026: 500 kWh/yıl) ;
- Şikayet süreçlerini izlemek ve yaptırım uygulamak.
EPDK'nın kurul kararları Resmi Gazete'de yayımlanır ve epdk.gov.tr üzerinden takip edilebilir.
EPİAŞ — Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.
EPİAŞ, elektrik gün öncesi piyasası, gün içi piyasası ve dengeleme güç piyasalarını işleten kurumdur. Görev kapsamı:
- Toptan elektrik piyasası saatlik fiyatlarını (PTF — piyasa takas fiyatı) belirlemek ;
- Üretici ve tüketicilerin alım-satım tekliflerini eşleştirmek ;
- Dengeleme güç piyasası operasyonu ;
- Serbest tüketici geçişlerini ve tedarikçi değişimlerini onaylamak (aylık dönemler).
EPİAŞ'ın PTF rakamları, endeksli sözleşmelerin temel referansıdır; epias.com.tr üzerinden gerçek zamanlı yayımlanır.
Toptan satıcılar ve büyük operatörler
BOTAŞ
BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş.), doğalgazın Türkiye'deki tek toptan ithalatçısı ve satıcısıdır. Rusya, Azerbaycan, İran ve LNG pazarından ithal ettiği gazı dağıtım şirketlerine ve büyük sanayi tüketicilerine satar. 4 Nisan 2026 itibarıyla konut tüketicileri için il bazlı kademeli tarife uygulamasına geçmiştir; Kademe 1 (10,625 TL/Sm³) ve Kademe 2 (18,00 TL/Sm³) birim fiyatları yürürlüktedir.
TEİAŞ
TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim A.Ş.), elektrik iletim sistemini işleten kamu şirketidir. 154 ve 380 kV ana hatları, trafo merkezleri ve sistem kontrol yetkisi TEİAŞ'a aittir. Sistem kararlılığı ve yedek kapasite (rezerv) yönetimi de bu şirketin sorumluluğundadır.
TEDAŞ
TEDAŞ (Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.), dağıtım altyapısının ve sayaçların varlık sahibidir; özelleştirilen 21 dağıtım bölgesinde işletme yetkisi özel sektöre devredilmiştir. Sayaçların mülkiyeti TEDAŞ'a, işletmesi bölgenizin dağıtım şirketine aittir; aboneye sayacın bedeli faturalandırılmaz.
Dağıtım operatörleri
21 elektrik dağıtım bölgesi
Türkiye'de elektrik dağıtımı, EPDK lisansı altında 21 özel sektör operatörü tarafından yürütülür. Başlıca operatörler:
- BEDAŞ — İstanbul Avrupa ;
- AYEDAŞ — İstanbul Anadolu ;
- Başkent EDAŞ — Ankara ve çevresi ;
- Toroslar EDAŞ — Adana, Mersin, Hatay, Osmaniye, Gaziantep, Kilis ;
- SEDAŞ — Kocaeli, Sakarya, Bolu, Düzce ;
- GDZ Elektrik — İzmir, Manisa.
Tam liste için elektrik dağıtım şirketleri rehberini inceleyebilirsiniz.
Doğalgaz dağıtım operatörleri
Doğalgaz dağıtımı 70'in üzerinde bölgede yürütülür. Büyük operatörler arasında İGDAŞ (İstanbul), Başkentgaz (Ankara), İzmirgaz (İzmir), Bursagaz (Bursa), Aksa Doğalgaz (30+ il) ve Enerya (10+ il) sayılabilir. Tam liste ve tarife sayfaları için doğalgaz dağıtım şirketleri rehberini inceleyebilirsiniz.
Üretim katmanı
Kaynak karması
Türkiye'nin elektrik üretimi 2026 itibarıyla yaklaşık aşağıdaki kaynak karmasına sahiptir (toplam yıllık üretim payı):
- Doğal gaz çevrim santralleri — kuru yıllarda devreye giren ana yedek ;
- Hidroelektrik — su yılı verimine bağlı olarak yıllık %15-25 arasında değişen pay ;
- Kömür (yerli linyit + ithal taş kömürü) — taban yük için kullanılır ;
- Rüzgar — kurulu güç olarak hızla büyüyen kaynak ;
- Güneş — özellikle çatı GES ve büyük PV santralleriyle kapasitesi artıyor ;
- Jeotermal — Ege Bölgesi'nde yoğunlaşan baz yük kaynağı ;
- Nükleer — Akkuyu NGS sahasında inşaatı süren tek tesis.
YEKDEM ve YEK-G
Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destek Mekanizması (YEKDEM), yenilenebilir kaynaklı üretim tesislerine 10 yıl boyunca sabit fiyat garantisi sağlayan teşvik mekanizmasıdır. YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti) belgesi ise tüketici tarafına yönelik bir izlenebilirlik sertifikasıdır; "yeşil elektrik" olarak satılan tarifenin %100 yenilenebilir kaynaktan tedarik edildiğini belgeler.
Tüketici tarafına yansıma
Mesken aboneleri
Mesken aboneleri için EPDK ulusal tarifesi 21 dağıtım bölgesinde aynı birim fiyatla uygulanır. Kademe 1 (≤240 kWh/ay) sübvansiyonludur; Kademe 2 (>240 kWh/ay) tüketim kısmı yaklaşık %48 daha pahalıdır. Üç zamanlı tarife seçeneği talep eden aboneye dağıtım şirketi tarafından ücretsiz olarak takılır.
Ticari ve sanayi aboneler
SKTT (Son Kaynak Tedarik Tarifesi) eşiği üzerindeki ticari ve sanayi aboneleri ikili anlaşma yapmak zorundadır. 2026 yılı SKTT mesken eşiği 4.000 kWh/yıl, ticari ve sanayi eşikleri farklı belirlenir. Bu eşiği aşan aboneler ikili anlaşma yapmazsa SKTT marj uygulanır ve fatura tutarı yükselir.
Sık sorulan sorular
Faturamı kim belirler?
Faturanızdaki birim fiyat üç katmanın birleşimidir: üretim/toptan tedarik (EPDK ulusal tarifesi veya tedarikçinizle imzaladığınız sözleşme), dağıtım bedeli (bölgenizin EDAŞ'ı tarafından belirlenir, EPDK onaylar) ve vergiler (devlet tarafından belirlenir).
Tarife değişiklikleri ne kadar sıklıkta yayımlanır?
EPDK ulusal tarifesi her üç ayda bir (Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim) güncellenir. BOTAŞ doğalgaz toptan tarifesi her ayın başında yayımlanır. Bu tarihlere yakın yapılan zam ve indirim haberleri için EPDK ve BOTAŞ resmi web sitelerini takip edin.
Şikayetimi kim çözer?
Faturalandırma şikayetleri için tedarikçinize, kesinti veya teknik şikayetler için bölgenizin dağıtım şirketine başvurun. Çözüm gelmezse EPDK Çağrı Merkezi veya CİMER kanallarını kullanabilirsiniz. Tüketici Hakem Heyeti de küçük tutarlı (2026 itibarıyla 25.000 TL altı) uyuşmazlıklar için yetkilidir.
Lisanslı tedarikçi listesini nereden bulabilirim?
EPDK web sitesindeki "Lisans Sorgulama" sayfasından aktif tedarik lisansına sahip tüm şirketleri görebilirsiniz. Akıllı Tarife karşılaştırma aracı, lisanslı tedarikçilerin güncel teklif ve sözleşme şartlarını yan yana sunar.