Hızlı özet
- İnternet hızını etkileyen başlıca beş etken: altyapı, modem, Wi-Fi, cihaz ve operatör/server ;
- FTTH dışında VDSL ve ADSL'de hız kabine olan mesafenizle doğrudan ilişkilidir ;
- Eski Wi-Fi 4 ve Wi-Fi 5 modemler 1 Gbps fiber paketinde bile 600 Mbps'nin üstüne çıkmaz ;
- Cihazınızın ağ kartı, RAM'i ve aktif arka plan uygulamaları ölçülen hızı belirgin biçimde düşürebilir ;
- BTK Tüketici Hakları Yönetmeliği'ne göre operatör tarife hızının en az %80'ini sağlamakla yükümlüdür.
Altyapı kaynaklı faktörler
Aldığınız hızın tavanını adresinizdeki altyapı belirler. Operatör değiştirmek bu sınırı aşmaz; aynı bakır hat üzerinden iki operatör de aşağı yukarı aynı hızı verir.
Hat tipi: ADSL, VDSL, FTTH
ADSL maksimum 24 Mbps, VDSL 100 Mbps'ye yakın, FTTH ise 1 Gbps ve üzerinde hızlar sunar. Fiber, ADSL ve kablo internet farkı rehberimizde her birinin teknik özelliklerini inceledik.
Sokak kabine olan mesafe
VDSL2 hatlarında hız mesafeyle düşer. 0-300 m'de 100 Mbps yakın değerler alınırken 700 m üstünde hız 50 Mbps altına iner. Bu nedenle aynı VDSL paketinde iki komşu farklı hız alabilir.
Apartman içi kablolama
Eski binalarda apartman içi telefon kablosu eskimiş veya hasarlı olabilir; bu durumda yüksek hızlı paketin getirisi düşer. Sorunlu hatlar Türk Telekom'un saha teknisyenleri tarafından test edilir ve gerekirse yenilenir.
Modem kaynaklı faktörler
Modeminizin yaşı, standardı ve konumu hızı doğrudan etkiler.
Wi-Fi standardı
Modeminiz Wi-Fi 4 (802.11n) veya Wi-Fi 5 (802.11ac) destekliyse 1 Gbps fiber paketinden tam verim alamazsınız. Wi-Fi 6 (802.11ax) destekli modemler kablosuz olarak 800 Mbps üzeri hızlara çıkabilir; Wi-Fi 7 ise 2 Gbps üstü tarifeler için yatırımı korur.
Modem konumlandırması
- Modemi evin merkezine ve yüksek bir noktaya yerleştirin ;
- Akvaryum, beyaz eşya, metal mobilya ve kalın beton duvardan uzak tutun ;
- Antenleri (varsa) farklı eksenlerde dik konumlandırın ;
- Mikrodalga fırın ve bazı kablosuz telefonlar 2,4 GHz bandında parazit yapar.
Kanal yoğunluğu
Apartmanınızda çok sayıda Wi-Fi ağı varsa modemler aynı kanalı kullanmaya zorlanır ve hız düşer. Modem ayar arayüzünden "auto" yerine 1, 6 veya 11 (2,4 GHz için) ya da boş bir 5 GHz kanalı seçmek belirgin iyileşme sağlar.
Cihaz kaynaklı faktörler
Aynı modeme bağlı iki cihazın aldığı hız çok farklı olabilir.
Ağ kartı yaşı
Cihazınızın ağ kartı 2.4 GHz Wi-Fi 4'ü destekliyorsa modeminiz Wi-Fi 6 olsa bile 100-200 Mbps üzeri çıkamazsınız. Modern dizüstü bilgisayar ve telefonlar Wi-Fi 6/6E destekler.
İşletim sistemi ve sürücüler
Eski sürüm Windows, macOS veya Android'de Wi-Fi sürücüleri optimize edilmediği için hız kaybı görülür. Cihazınızı ve ağ kartı sürücülerini güncel tutun.
Arka plan uygulamaları
Otomatik bulut yedekleme (OneDrive, Google Drive, iCloud), Steam, Spotify offline indirme veya Windows Update aktif çalışırken hız testi yapmak yanıltıcıdır. Hız testi rehberimizde doğru ölçüm için uyulması gereken kuralları sıralıyoruz.
Operatör ve server kaynaklı faktörler
Hız testleri kendi serverlarına yakın ölçtüğü için yüksek çıkar; gerçek dünyada başka faktörler devreye girer.
Yoğunluk saatleri
Akşam 19:00-23:00 arası tüm operatörlerde yoğunluk yaşanır; özellikle kablo internet ve toptan altyapı kullanan paketlerde hız düşüşü olabilir. FTTH paketlerinde bu etki çok azdır.
Hedef sunucu uzaklığı
İndirdiğiniz dosyanın veya yayın akışının sunucusu uzaktaysa (Asya, Amerika) bağlantınızın hızlı olması yetmez; uluslararası bağlantı çıkış kapasitesi belirleyici olur. CDN kullanan büyük servisler (YouTube, Netflix, Spotify) bunu Türkiye'deki edge sunucularıyla çözer.
Operatör tarafı bant genişliği
Bazı operatörler maliyet için uluslararası bant genişliğini sınırlar ; bu durum yurt dışı sunuculu oyunlar veya nadir kullanılan servislerde gecikme artışı şeklinde hissedilir.
Sık sorulan sorular
Hız testinde 100 Mbps alıyorum ama Netflix yavaş, neden?
Netflix, hesabınıza ve cihazınıza özel bir bit hızı seçer. Sorun çoğu zaman internet hızında değil, Netflix'in seçtiği kalitede veya cihazın işlemci yükündedir. Smart TV'nizi yeniden başlatmak veya Netflix uygulamasının önbelleğini temizlemek genelde yeterlidir.
VPN açtığımda neden hızım yarıya düşüyor?
VPN trafiği şifreler ve uzak bir sunucuya yönlendirir; bu süreç gecikmeyi artırır ve hızı düşürür. WireGuard tabanlı VPN'ler OpenVPN'e göre daha az hız kaybeder.
Akşam saatlerinde hızım düşüyor, hat sorunu mu?
Mutlaka değil. Yoğunluk saatlerinde, özellikle kablo ve VDSL paketlerinde, ortak altyapıyı kullanan diğer abonelerin trafiği nedeniyle hız %20-40 oranında düşebilir. FTTH paketlerinde bu etki nadirdir.
İki farklı cihazda farklı hız alıyorum, sebebi nedir?
Cihazların Wi-Fi standardı (4/5/6/7), ağ kartı kalitesi, mesafe ve duvar sayısı, çalışan uygulamalar ve işletim sistemi sürümü farklıdır. Modeme kabloyla bağlanarak yapılan testler hat hızının üst sınırını gösterir.