Hızlı özet

  • BOTAŞ alış (toptan) fiyatını belirler — konut Kademe 1: 10,625 TL/Sm³;
  • EPDK sistem kullanım bedelini ve perakende tarifeyi onaylar;
  • Dağıtım şirketi EPDK onayıyla nihai konut fiyatını uygular;
  • Maliye, ÖTV ve KDV oranını belirler — KDV doğalgazda %18;
  • Fiyatlar BOTAŞ tarafından aylık olarak güncellenir.

Doğalgaz fiyatını belirleyen kurumlar

Türkiye'de doğalgaz piyasası 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu (2001) ile düzenlenir. Kanun, fiyatlandırma sürecini birden fazla aktöre dağıtmıştır:

  • BOTAŞ — toptan satış birim fiyatını yayımlar; ithalat sözleşmeleri, iletim ve depolama maliyetlerini içerir;
  • EPDK — sistem kullanım bedellerini, perakende kâr marjını ve tarife dönemlerini onaylar;
  • Dağıtım şirketleri — EPDK onayıyla şehir içi nihai birim fiyatı uygular ve faturalandırır;
  • Maliye Bakanlığı — ÖTV ve KDV oranlarını belirler.

BOTAŞ fiyatları aylık olarak güncellerken EPDK sistem kullanım bedellerini TÜFE'ye göre dönemsel olarak revize eder. Bu nedenle bir konut abonesinin faturasındaki birim fiyat aydan aya değişebilir.

BOTAŞ alış fiyatı nasıl oluşur?

BOTAŞ'ın yayımladığı toptan satış fiyatı, gazın doğrudan ürün maliyetidir; herhangi bir kâr marjı içermez ve dağıtım şirketlerine doğrudan yansıtılır. Alış fiyatını oluşturan ana kalemler:

  • İthalat maliyeti — Türkiye doğalgaz tüketiminin önemli kısmı ithalattan karşılanır; petrol fiyatları, döviz kurları ve uluslararası spot fiyatlar belirleyicidir;
  • İletim maliyeti — Mavi Akım, TürkAkım, Batı Hattı, TANAP ve İran-Türkiye Hattı üzerinden taşıma bedelleri;
  • Depolama maliyeti — Tuz Gölü ve Silivri yer altı depolama tesislerinin işletme bedeli;
  • LNG terminal maliyeti — Marmara Ereğlisi, Saros ve Ertuğrul Gazi FSRU operasyonları.

BOTAŞ, 4 Nisan 2026 tarifesinde konut tüketicileri için il bazlı kademeli yapıya geçmiştir: Kademe 1'de 10,625 TL/Sm³, Kademe 2'de 18,000 TL/Sm³ birim fiyat uygular. Bu yapı, yüksek tüketicili haneleri tasarrufa yönlendirmeyi amaçlar.

Sistem Kullanım Bedeli (SKB) nasıl hesaplanır?

EPDK, her doğalgaz dağıtım şirketi için ayrı bir sistem kullanım bedeli onaylar. Bu bedel, dağıtım bölgesinde gaz iletim ve dağıtım altyapısını işletmenin maliyetidir ve aboneye perakende fiyatın içinde yansır. SKB belirlenirken EPDK'nın dikkate aldığı parametreler:

  • Doğalgaz dağıtım şirketinin geçmiş dönem yatırımları;
  • Geleceğe yönelik yatırım hedefleri (yeni şebeke yapımı, yenileme);
  • İşletme giderleri (personel, bakım, abone hizmetleri);
  • Bölgedeki tüketim öngörüleri ve abone sayısı;
  • TÜFE bazlı enflasyon güncellemeleri.

Sistem kullanım bedeli faturada ayrıca gösterilmiyorsa, perakende satış birim fiyatının içine dahil edilmiş demektir. EPDK'nın belirlediği üst sınırın üzerine çıkılamaz.

ÖTV ve KDV nasıl eklenir?

Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)

Doğalgaz tüketiminin Sm³ başına alınan ÖTV'si Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir ve genelde fatura tutarının %1-2'sine denk gelir. Faturada alış fiyatının içine dahil edilebilir veya ayrı bir kalem olarak gösterilebilir.

Katma Değer Vergisi (KDV)

BOTAŞ alış fiyatı + SKB + ÖTV toplamı üzerinden %18 KDV uygulanır. KDV, doğalgaz faturasında en büyük vergi kalemidir ve toplam tutarın yaklaşık %15-16'sını oluşturur. Elektrik mesken faturasında uygulanan %10'luk indirimli KDV oranı doğalgaza uygulanmamaktadır.

Doğalgaz fiyatlarındaki zamların ekonomik nedenleri

BOTAŞ aylık fiyat güncellemesi yaparken birçok dış değişkenin baskısını alış fiyatına yansıtır:

  • Petrol fiyatları — uzun vadeli gaz alım sözleşmeleri tarihsel olarak Brent fiyatına endekslidir;
  • Döviz kuru — ithalat dolar bazlı yapıldığı için TL'nin değer kaybı doğrudan zam getirir;
  • Mevsimsel talep — kış aylarındaki tüketim zirveleri spot ithalat ihtiyacını artırır;
  • İhracatçı ülkelerin pazar koşulları — Avrupa'daki rekabet veya Asya talebi spot fiyatları yukarı çeker;
  • Boru hattı altyapısı — TANAP gibi yeni hatlar uzun vadede maliyet düşürücü etkide bulunur.

4646 sayılı Kanun'a göre tarife çeşitleri

Doğalgaz piyasasında uygulanan beş ana tarife:

  • Bağlantı tarifesi — yeni abone bağlantısı için EPDK onaylı sabit ücret, KDV ve damga vergisi eklenir;
  • İletim ve sevkiyat kontrol tarifesi — BOTAŞ İletim ile alıcı kurum arasında uygulanır;
  • Depolama tarifesi — Silivri ve Tuz Gölü yer altı tesisleri için;
  • Toptan satış tarifesi — BOTAŞ ve EPDK lisanslı toptan satış şirketleri tarafından dağıtım şirketlerine;
  • Perakende satış tarifesi — konut ve ticari aboneye uygulanan son fiyat.

Konut aboneleri her zaman perakende satış tarifesinden hizmet alır.

Sık sorulan sorular

Doğalgaz zammı ne zaman gelir?

BOTAŞ aylık olarak fiyat güncellemesi yapar; her ayın ilk günü itibarıyla yeni tarife yürürlüğe girer. Olağandışı kur veya emtia hareketlerinde ay içinde de güncelleme yapılabilir.

İki farklı şehirde fiyatlar neden farklı?

BOTAŞ alış fiyatı tüm Türkiye'de aynıdır, ancak EPDK'nın her dağıtım şirketi için ayrı onayladığı sistem kullanım bedeli farkı, perakende fiyatın illere göre değişmesine yol açar.

Konut aboneleri serbest piyasadan gaz alabilir mi?

EPDK 2014'ten bu yana doğalgaz serbest tüketici limitini 75.000 m³/yıl olarak sabit tutmaktadır; bir konut abonesinin yıllık tüketimi bu limitin çok altındadır. Konutlar bu nedenle bölge dağıtım şirketinden perakende satış tarifesiyle gaz alır.

Faydalı bağlantılar