Hızlı özet
- Abone (müşteri/tesisat) numarası faturada üst kısımda yazar; bilmiyorsanız 186 arayın;
- Fatura üç ana bileşenden oluşur: aktif tüketim + dağıtım bedeli + vergi-fon (Enerji Fonu %1, TRT %2, ETV %5);
- KDV, mesken için %18 oranında toplam üzerinden hesaplanır;
- Borç sorgulama ve ödeme: tedarikçi portalı, mobil uygulama, banka, PTT, otomatik ödeme;
- İtiraz süresi 1 yıl; tedarikçi 10 gün içinde dönüş yapar; %30'u aşan farklarda ödemeden itiraz mümkündür.
Bu rehberde neler var?
Sıkça aranan konular
Faturadaki temel bilgiler
Abone (müşteri) numarası
Aboneliğinizi açtırdığınızda enerji kullandığınız tesisat için her elektrik aboneliğine özel bir abonelik numarası verilir. Bu numara, aboneliğinizle ilgili her işlemde kimlik gibi kullanılır ve tedarikçi şirketlere göre müşteri numarası veya tesisat numarası olarak da adlandırılabilir. Bazı şirketler ise her iki numarayı ayrı ayrı kullanır.
Abone numarası, borç sorgulama, fatura ödeme ve aboneliği üzerine alma gibi işlemlerde ilk sorulan bilgilerden biridir. Ayrıca abone numaranız ile yapılan sorgulama sonucu serbest tüketici olup olmadığınızı da öğrenebilirsiniz.
Abone numarasını öğrenmenin en kolay yolu faturanıza bakmaktır. Faturanız elinizde değilse, dağıtım şirketinizin çağrı merkezi numarası olan 186'yı arayarak adınıza kayıtlı tesisatla ilgili numarayı sorgulayabilirsiniz.
Görevli tedarikçilerin faturalarında abone numarası mı tesisat numarası mı?
Aşağıdaki tabloda görevli elektrik tedarikçilerinin hangi tip numarayı kullandığını bulabilirsiniz:
| Abone (müşteri) numarası kullananlar | Tesisat numarası kullananlar |
|---|---|
|
|
Bulunduğunuz şehrin görevli tedarikçisini öğrenmek için görevli elektrik tedarikçileri sayfasına bakabilirsiniz.
Ödeme tarihleri ve dönem bilgileri
Faturalar genellikle aylık dönemler için kesilir. Faturanın ait olduğu dönem, fatura üzerinde "Yıl/Ay" şeklinde gösterilir. Toplam borç ve son ödeme tarihi de yine fatura üzerinde belirtilir; tutarın eksiksiz olarak son ödeme tarihinden önce ödenmesi gerekir, aksi halde gecikme zammı uygulanır.
Son 12 aylık tüketim
Faturanızdaki son 12 aylık tüketim hanesi, son okuma tarihine kadar olan 12 aylık toplam tüketiminizi kilovatsaat (kWh) cinsinden gösterir. Bu hane, geride bıraktığınız bir yılda ne kadar elektrik tükettiğinizi tek bakışta görmenizi sağlar.
Elektrik faturasının hesaplanması
Elektrik faturanız üç temel bileşenden oluşur:
- Tüketim tutarı (aktif enerji bedeli);
- Dağıtım bedeli ve diğer bedeller;
- Vergiler ve fonlar (Enerji Fonu, TRT Payı, ETV, KDV).
Bunların dışında gecikme bedeli, sayaç değiştirme bedeli, kesme-bağlama bedeli gibi bir defaya mahsus tahsil edilen kalemler de fatura üzerinde yer alabilir; ancak bunlar her dönem tekrar etmeyen ek masraflardır.
Tüketim miktarı ve tüketim tutarı
Faturanın tüketim bölümünde aktif tüketim, o aylık harcadığınız elektrik miktarını kWh cinsinden gösterir. Fatura hesaplamasında belirleyici olan kalem, aktif tüketim üzerinden hesaplanan aktif enerji tüketim tutarıdır.
EPDK, elektrik birim fiyatlarını yılda 4 çeyrek (Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim) olmak üzere açıklar. Bu birim fiyat 1 kWh elektriğin TL cinsinden bedelidir. Aktif tüketiminiz ile birim fiyat çarpıldığında aktif enerji tüketim tutarına ulaşılır.
Üç zamanlı tarifede
Üç zamanlı tarifede günün üç farklı dilimi (gündüz, puant, gece) için ayrı birim fiyatlar uygulanır; toplam tüketim tutarına ulaşmak için her dilim ayrı hesaplanıp toplanır:
- Gündüz: Tüketim-Gündüz × Birim fiyat-Gündüz;
- Puant: Tüketim-Puant × Birim fiyat-Puant;
- Gece: Tüketim-Gece × Birim fiyat-Gece.
Dağıtım bedeli
Tüketim bedelinin yanına eklenen ikinci ana kalem dağıtım bedelidir. Bu bedel, elektriğin size ulaştırılması için dağıtım şirketinin yaptığı yatırım, işletme ve bakım giderlerinin karşılığıdır. Birim fiyatı EPDK tarafından yılda 4 kez güncellenir ve aktif tüketim üzerinden hesaplanır:
Dağıtım bedeli, tedarikçi şirketin tasarrufunda değildir; satış sonrasında dağıtım şirketine aktarılır. İndirimli elektrik alıyor olsanız bile dağıtım bedelini herkes gibi ödersiniz.
Vergi ve fon bedelleri
Tüketim ve dağıtım bedelinin üzerine, EPDK ve ilgili kanunlarla belirlenen üç vergi/fon kalemi aktif tüketim tutarı üzerinden hesaplanarak eklenir, ardından KDV uygulanır:
Enerji Fonu
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bünyesindeki Enerji Fonu, sektörün AR-GE çalışmaları ve altyapı yatırımları için kullanılır. Aktif enerji tüketim tutarının %1'i kadar tahsil edilir.
TRT Payı
Türkiye Radyo Televizyon Kurumu'nun gelir kalemlerinden biri olan TRT Payı, aktif enerji tüketim tutarının %2'si oranında uygulanır.
Elektrik (Belediye) Tüketim Vergisi — ETV / BTV
Elektrik Tüketim Vergisi, tüketimin yapıldığı belediyenin gelirine aktarılan bir vergidir. Mesken ve ticarethane abonelerinde %5, sanayi abonelerinde ise %1 oranında uygulanır. Hastane, sağlık ocağı, ibadethane ve bazı kamu kurumları bu vergiden muaftır.
Katma Değer Vergisi (KDV)
KDV, diğer vergi ve bedellerden farklı olarak yukarıdaki tüm kalemlerin (tüketim tutarı + dağıtım bedeli + Enerji Fonu + TRT Payı + ETV) toplamı üzerinden hesaplanır. Mesken için KDV oranı %18'dir.
Toplam fatura tutarı
Tüm bileşenleri toplayan formül aşağıdaki gibidir:
Faturadaki diğer bilgiler
- Sayaç bilgileri: sayacın markası, modeli, tipi ve seri numarası;
- Sözleşme gücü: ev veya iş yerinin aynı anda çekebileceği maksimum elektrik gücü (mesken için genelde 5-6 kW);
- Demand: ay içinde çekilen toplam gücü ifade eden değer;
- Reaktif bedel: orta gerilim aboneliklerinde, fazla çekilen elektriğin sisteme geri verilmesinden doğan kalem;
- Güç aşımı: sözleşme gücünün üstüne çıkıldığında uygulanan ek ücret;
- Endüktif / kapasitif: farklı fazlardaki elektrik kullanımı için ödenen bedeller.
Elektrik faturası ödeme
Faturayı kim hazırlıyor?
Elektrik faturalarını perakende satış (tedarikçi) şirketleri hazırlar. Bu şirketler enerji satışından, fatura düzenlemekten ve tahsilattan sorumludur. Dağıtım şirketleri ise kesinti müdahalesi, sayaç temini ve sayaç okuma işlerinden sorumludur. Sayaçtan okunan tüketim, dağıtım şirketi tarafından tedarikçiye iletilir; tedarikçi de bu veri ile birlikte EPDK'nın belirlediği vergi ve bedelleri ekleyerek faturayı oluşturur.
Elektrik faturası nereye ödenir?
Faturanızı aşağıdaki kanallardan ödeyebilirsiniz:
- Tedarikçinin online işlemler sayfası veya mobil uygulaması;
- Anlaşmalı banka şubeleri, ATM'leri, internet ve telefon bankacılığı;
- Yetkili fatura ödeme noktaları ve vezneler;
- PTT şubeleri ve interaktif posta çeki hesabı sistemi;
- Anlaşmalı bankalardan otomatik ödeme talimatı.
Faturanın takibi ve düşürme yolları
Elektrik faturası neden yüksek gelir?
- Tüketim artışı: yaz aylarında klima, kış aylarında elektrikli ısıtıcı kullanımı dönemlik artışa yol açar. Faturadaki kWh tüketimini bir önceki dönem ile kıyaslayın.
- Sayaç arızası: tüm cihazları fişten çekip şalteri indirdiğinizde sayacınızdaki endeks hâlâ artıyorsa sayaçta sorun olabilir; dağıtım şirketinize başvurun.
- Okuma tarihleri arası fark: bazı dönemlerde sayaç okuma süresi uzayabilir; faturadaki okuma tarihlerine bakarak süreyi kontrol edin.
- Hatalı endeks okuması: klasik (uzaktan okumalı olmayan) sayaçlar görevli tarafından okunur; faturada yazılı endeks ile sayaçtaki rakamı karşılaştırın.
Elektrik faturasını nasıl azaltabilirim?
- Daha uygun bir tedarikçi seçin: serbest tüketici limitini aşan aboneler indirimli elektrik tedarikçilerine geçebilir.
- Tarifeyi tüketim profiline uydurun: tüketiminiz büyük ölçüde gece saatlerindeyse 3 zamanlı tarife tasarruf sağlayabilir; aksi halde tek zamanlı tarife daha uygundur.
- Verimli kullanım alışkanlıkları edinin: buzdolabını ısı kaynaklarından uzak tutmak, ekonomik makine programları kullanmak, elektronik cihazları "stand-by" değil tamamen kapalı bırakmak ve şarj cihazlarını fişten çıkarmak gibi pratikler tüketimi düşürür.
Elektrik faturasına itiraz
Faturanızın yüksek gelmesinin sayaç arızası veya hatalı okumadan kaynaklandığını düşünüyorsanız tedarikçinize başvurmanız gerekir. Başvuruyu, faturanın aslı ve kimlik fotokopisi ile şirketin müşteri merkezlerinden birinden veya online iletişim kanallarından yapabilirsiniz.
- Eski ödenmiş faturalarınızı ve dekontları her zaman saklayın;
- Tutar farkının %30'u geçtiğini düşünüyorsanız ödemeden itiraz edebilirsiniz, ödeme zorunluluğu için ceza işletilmez;
- Daha küçük tutarlardaki itirazlarda faturayı önce ödeyin, doğrulanan fark bir sonraki dönemden mahsup edilir;
- İtiraz sonucu yasal olarak 10 gün içinde tarafınıza iletilir.